Kardeş Kıskançlığı Nedir? 

Kardeş ilişkisi, çocuğun hayatındaki ilk ve en uzun süreli ilişkilerden biridir. Çocuklar  kardeşleriyle birlikte paylaşmayı, işbirliği yapmayı, anlaşmazlık yaşamayı ve duygularını  yönetmeyi öğrenirler. Bu nedenle kardeşlik, sosyal ve duygusal gelişim üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. 

Kardeşler arasında zaman zaman kıskançlık yaşanması ise oldukça doğaldır.  Kıskançlık, her insanın hissedebileceği bir duygudur. Özellikle aileye yeni bir bebeğin  katılmasıyla birlikte büyük çocuk, anne ve babasının ilgisinin azaldığını düşünebilir. Bu  durum çocuğun kendisini kardeşiyle kıyaslamasına ve "Artık beni eskisi kadar  sevmiyorlar" gibi düşünceler geliştirmesine neden olabilir. 

Bu nedenle kardeş kıskançlığının temelinde çoğu zaman kardeşe duyulan öfkeden çok, sevilen kişiyi kaybetme korkusu ve ilgi ihtiyacı yer alır. 

Çocuklar Kardeşlerini Neden Kıskanır? 

Özellikle okul öncesi dönemde çocuklar, aile içindeki yerlerine ve ebeveynlerinin  ilgisine karşı oldukça hassastırlar. Bu dönemde yaşanan değişimleri çoğu zaman kendi  bakış açılarıyla yorumlarlar. Aileye yeni bir bebeğin katılmasıyla birlikte anne ve babanın  zamanının ve ilgisinin paylaşılması, bazı çocuklarda kaygı ve kıskançlık duygularını ortaya çıkarabilir. 

Yapılan çalışmalar, kardeş kıskançlığının çoğu zaman kardeş doğduktan sonra değil,  çocuğun kardeşinin olacağını öğrendiği dönemden itibaren artmaya başladığını  göstermektedir. Bu durum, çocuğun aile içindeki yerinin değişeceğine dair kaygılar  yaşamaya başlamasıyla ilişkili olabilir. 

Kardeş kıskançlığının en sık büyük çocuklarda görüldüğü ve özellikle bebeğin yoğun ilgi  gerektirdiği dönemlerde daha belirgin hale gelebildiği bilinmektedir. Çocuğun yeterince  ilgi görmediğini düşünmesi, ebeveynlerin yorgunluğu ve anne-baba tutumlarındaki  tutarsızlıklar da kıskançlık duygularını artırabilmektedir. 

Ayrıca kardeş kıskançlığının ortaya çıkmasında birçok farklı etken rol  oynayabilmektedir. Büyük çocuktan yaşına uygun olmayan beklentilerde bulunulması  bu duyguyu artırabilirken, kardeşler arasındaki yaş farkının daha fazla olması  kıskançlığın daha az görülmesine katkı sağlayabilmektedir. Çocuğun duygularını  düzenleyebilme becerisi ve ebeveynleriyle kurduğu güvenli ilişki ise bu süreçte  koruyucu bir rol oynayabilmektedir. Bunun yanında kardeşler arasında yaşanan yoğun  çatışmaların ve zorbalığın çocukların duygusal iyi oluşunu olumsuz etkileyebileceği de  bilinmektedir.

Kardeş Kıskançlığı Nasıl Görünür? 

Kardeş kıskançlığı her zaman açık şekilde ifade edilmez. Çocuklar çoğu zaman  "Kardeşimi kıskanıyorum" demez, bunun yerine duygularını davranışlarıyla göstermeye  çalışırlar. 

Kardeş kıskançlığı yaşayan çocuklarda şu davranışlar görülebilir: 

• Yatak ıslatma veya altına kaçırma  

• Parmak emme, bebek gibi konuşma gibi daha küçük yaşlara ait davranışların  yeniden ortaya çıkması  

• Daha önce kendi başına yapabildiği işleri anne veya babasının yapmasını isteme • Sık sık "Beni seviyor musunuz?" ya da "Hangimizi daha çok seviyorsunuz?" gibi  sorular sorma  

• Öfke nöbetleri, huzursuzluk, vurma veya saldırgan davranışlar  

• Uyku düzeninde bozulmalar  

• Yemek düzeninde değişiklikler  

• Tırnak yeme veya kekeleme gibi davranışların başlaması ya da artması  • Karın ağrısı, baş ağrısı gibi fiziksel bir neden bulunamayan şikâyetler  • Sessizleşme, içe kapanma veya artık sevilmediğini düşünme  

• Yeni gelen kardeşi yok sayma ya da onunla ilgilenmek istememe  • Annenin bebekle ilgilenmesini engellemeye çalışma  

• Kardeşe karşı öfkeyi açık şekilde gösterme  

Birçok ebeveyn büyük çocuğun kardeşine zarar vermesinden korkar. Oysa çoğu zaman  amaç zarar vermek değil, yaşadığı yoğun duyguyu ifade etmektir. Kıskançlıkla nasıl baş  edeceğini henüz bilemeyen çocuk, yaşadığı kaygı, öfke ve üzüntüyü bu tür davranışlarla  dışa vurabilir. Bu nedenle davranışın kendisine değil, davranışın altında yatan duyguya  odaklanmak önemlidir. 

Ebeveynler Hangi Hataları Fark Etmeden Yapabiliyor? 

Bazı iyi niyetli ebeveyn tutumları da kardeş kıskançlığını artırabilmektedir. Çocukları  birbirleriyle karşılaştırmak, büyük çocuktan yaşına uygun olmayan bir olgunluk  beklemek, "Sen ablasın/abisin, idare etmelisin" gibi ifadeler kullanmak ya da kıskançlık  duygusunu görmezden gelmek çocukta anlaşılmadığı hissini güçlendirebilir. Çocuğun  duygularını yargılamadan kabul etmek ve her iki çocuğa da bireysel zaman ayırabilmek  bu sürecin daha sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur. Kıskançlık duygusunun varlığını  kabul etmek, onu görmezden gelmekten ya da bastırmaya çalışmaktan daha işlevsel bir  yaklaşımdır.